Wat is IPM-KBA? Zo werkt geïntegreerde knaagdierbeheersing

Wie vroeger last had van ratten of muizen, kocht een doosje gif en zette dat weg langs de schuurmuur. Dat mag zo niet meer. De regels rond knaagdierbestrijding zijn de afgelopen jaren flink aangescherpt, en de manier van werken heet nu IPM-KBA. Achter die letters zit een logische aanpak die op de lange termijn simpelweg beter werkt. In dit artikel leg ik uit wat het inhoudt en wat je er als agrarisch bedrijf, ondernemer of particulier aan hebt.

Wat betekent IPM-KBA precies?

IPM staat voor Integrated Pest Management, oftewel geïntegreerde plaagdierbeheersing. Het idee: je bekijkt een knaagdierprobleem in samenhang met de omgeving, in plaats van alleen het symptoom te bestrijden. De toevoeging KBA slaat op Knaagdierbeheersing, gericht op ratten en muizen. Bij De Twentse Rattenjager werk ik volgens deze methode: eerst begrijpen waaróm de dieren er zitten, en pas daarna ingrijpen.

Het uitgangspunt is dat gif niet het startpunt is, maar het sluitstuk. Een rat komt niet zomaar in een stal of schuur. Er is voedsel, er is beschutting, en er is een opening om binnen te komen. Wie alleen gif legt en die drie dingen laat zitten, houdt het probleem. Wie ze wegneemt, lost het bij de wortel op.

Waarom de regels zijn veranderd

Jarenlang was het normaal om preventief gifblokjes buiten neer te leggen, ook als er nog geen knaagdier gezien was. Dat is niet meer toegestaan. De reden is tweeledig: gif dat permanent buiten ligt, komt via muizen en ratten ook terecht bij dieren die er niets mee te maken hebben, zoals uilen, roofvogels en huisdieren. Daarnaast raken knaagdieren op den duur ongevoelig voor gif dat te vaak en te makkelijk wordt gebruikt.

Daarom mag chemische bestrijding met rodenticiden nu alleen nog door gecertificeerde bestrijders en volgens de IPM-methode. Preventief gif buitenshuis zonder aantoonbare noodzaak is er niet meer bij. Dat klinkt als een beperking, maar in de praktijk dwingt het tot een aanpak die duurzamer en diervriendelijker is. Ik ben IPM-KBA gecertificeerd en heb daarvoor de opleiding IPM Knaagdierbestrijding Agrarisch Bedrijf gevolgd.

De drie stappen: inspectie, bestrijding, preventie

De methode valt uiteen in drie stappen die elkaar opvolgen. Ze horen bij elkaar; het overslaan van een stap is precies wat de oude aanpak zo weinig blijvend maakte.

1. Inspectie — Ik begin met kijken en vaststellen. Waarom zitten de dieren er, hoe komen ze binnen en wat trekt ze aan? Denk aan open voeropslag, kieren in de gevel, rommel tegen de muur of een slecht sluitende deur. Zonder dit beeld is elke bestrijding een gok.
2. Bestrijding — Pas als duidelijk is wat er speelt, grijp ik gericht in. Dat kan met vangmiddelen en, waar het verantwoord is, met de nachtelijke jacht met het luchtgeweer. Zo pak ik de aanwezige dieren aan zonder de omgeving onnodig te belasten.
3. Preventie — Tot slot zorg ik dat ze wegblijven: openingen dichten, voedselbronnen wegnemen en adviseren over hoe je het terrein of gebouw minder aantrekkelijk maakt. Dit is de stap die het resultaat vasthoudt.

Wat het voor jou betekent

Voor jou als klant is het belangrijkste verschil dat je niet betaalt voor een tijdelijke oplossing. Doordat ik eerst de oorzaak aanpak en daarna de toegangswegen sluit, is de kans klein dat het probleem een paar maanden later terugkomt. De aanpak is bovendien diervriendelijker en veiliger voor de omgeving: ik werk met loodvrije pellets, zodat er geen lood in het milieu of in de voedselketen belandt.

Voor de nachtelijke jacht beschik ik over de benodigde papieren: een provinciale ontheffing voor bestrijding met het luchtgeweer en draagverlof en toestemming van de politie voor het jagen in het donker. Ik ben daarnaast lid van branchevereniging ERaNEd. Zo weet je dat er volgens de geldende regels wordt gewerkt.

Merk je ratten of muizen op je bedrijf, in of rond je woning? Ik werk in Twente en omstreken en ben meestal binnen enkele dagen ter plaatse, waar nodig ook 's nachts. Ik begin met de inspectie en bespreek van daaruit wat er nodig is.